పోలవరం – బనకచెర్ల/నల్లమల సాగర్ లింక్ ప్రాజెక్టులపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం దాఖలు చేసిన రిట్ పిటిషన్ను సుప్రీంకోర్టు విచారించి, దాన్ని ఉపసంహరించుకునేందుకు అనుమతించింది. ఈ పిటిషన్ “ప్రాథమికంగా నిలవదగినది కాదు” అని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడటంతో, ఈ వివాదం రిట్ దశ నుంచి సూట్ దశకు మళ్లినట్టైంది.
తెలంగాణ తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది అభిషేక్ మను సింఘ్వి కోర్టులో వాదనలు వినిపించారు. పోలవరం ప్రాజెక్టుపై ఏపీ ప్రభుత్వం అనేక చట్టపరమైన నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తూ ముందుకెళ్తోందని, ట్రిబ్యునల్ అవార్డు ప్రకారం గోదావరి జలాల కేటాయింపులు ఫిక్స్ అయి ఉన్నప్పటికీ ఏకపక్షంగా నీటి మళ్లింపులకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని కోర్టు దృష్టికి తీసుకువచ్చారు.
ఏపీ ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ప్రాజెక్టు సంబంధిత చర్యలకు పాల్పడిందని, కేంద్ర జల సంఘం, జల్ శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ అనుమతులు లేకుండానే టెండర్లు, ప్రణాళికలు ముందుకు తీసుకెళ్లిందని తెలంగాణ వాదించింది. అలాగే అపెక్స్ కౌన్సిల్, గోదావరి–కృష్ణా బేసిన్ సమావేశాలు జరగకుండానే నిర్ణయాలు తీసుకున్నారని కోర్టుకు వివరించింది.
అయితే ఈ అంశాలు రిట్ పరిధిలో కాకుండా, ఆర్టికల్ 131 కింద సివిల్ సూట్ రూపంలో విచారించాల్సినవని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఈ వివాదం కేవలం తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ మధ్య మాత్రమే కాదని, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర వంటి ఇతర రాష్ట్రాల ప్రయోజనాలు కూడా ఇందులో భాగమని బెంచ్ వ్యాఖ్యానించింది. అందుకే అన్ని ప్రభావిత రాష్ట్రాలు పార్టీలుగా ఉండే సూట్ ద్వారానే సమగ్ర పరిష్కారం సాధ్యమని అభిప్రాయపడింది.
చీఫ్ జస్టిస్ సూర్య కాంత్, జస్టిస్ జోయ్మాల్య బాగ్చి సభ్యులుగా ఉన్న ధర్మాసనం, తెలంగాణకు చట్టపరంగా అందుబాటులో ఉన్న అన్ని ఇతర మార్గాలను అనుసరించుకునే స్వేచ్ఛను ఇచ్చింది. ఈ పిటిషన్లో లేవనెత్తిన వాదనలన్నింటినీ భవిష్యత్తులో సూట్లో తిరిగి ప్రస్తావించుకోవచ్చని కూడా పేర్కొంది.
ఈ తీర్పుపై తెలంగాణ నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి స్పందిస్తూ, నల్లమల సాగర్ ప్రాజెక్టుపై తమ అభ్యంతరాలను కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లామని తెలిపారు. విచారణ సమయంలో తాను స్వయంగా కోర్టులోనే ఉన్నానని చెప్పారు. పోలవరం ప్రాజెక్టులో ఏపీ అనేక నిబంధనల ఉల్లంఘనలకు పాల్పడిందన్న విషయాన్ని స్పష్టంగా వాదించామని ఆయన పేర్కొన్నారు.
రిట్ పిటిషన్ ఉపసంహరణను వెనుకడుగుగా చూడాల్సిన అవసరం లేదని ఉత్తమ్ స్పష్టం చేశారు. తెలంగాణ నీటి హక్కులను కాపాడటం కోసం అన్ని చట్టపరమైన ప్రయత్నాలు కొనసాగుతాయని, కోర్టు సూచించినట్టుగా సూట్ రూపంలో పోరాటం ముందుకు వెళ్తుందని తెలిపారు.
ఇక ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ ప్రాజెక్టును రాయలసీమ ప్రాంతానికి సాగునీరు, తాగునీరు, భూగర్భ జలాల పెంపు కోసం కీలకమైనదిగా వర్ణిస్తోంది. అయితే తెలంగాణ మాత్రం ఇది గోదావరి జలాల కేటాయింపులపై ప్రభావం చూపుతుందని, ట్రిబ్యునల్ అవార్డు, రాష్ట్ర విభజన చట్టానికి విరుద్ధమని వాదిస్తోంది.
మొత్తానికి, పోలవరం–నల్లమల సాగర్ వివాదం ఇప్పుడు రాజకీయ ప్రకటనల దశను దాటి, సుదీర్ఘ న్యాయపోరాట దశలోకి ప్రవేశించింది. సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన స్పష్టతతో రిట్ అధ్యాయం ముగిసినా, అసలు కేసు మాత్రం సూట్ రూపంలో ఇంకా ముందుందని ఈ పరిణామాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
